Պետությունն ընդդեմ կնոջ եւ տղամարդու

15 09 2016

         

one caucasian sad couple back to back man thinking and woman crying standing back to back man and woman in studio silhouette isolated on white background

one caucasian sad couple back to back man thinking and woman crying standing back to back man and woman in studio silhouette isolated on white background

Երեկ Խանջյան փողոցում մի գեղեցկուհի ընկերուհուն ցույց տալով քիչ հեռվում կիրթ հագնված մեկին, ասում է. «Հլը էս ուռոդի կաստյումը նայի»: Էդ «ուռոդը» դա չէր լսում: Ես ատում եմ «կաստյումը», բայց ինչ-որ առիթով գուցե ստիպված լինեմ կրել այն: Ակնհայտորեն Ջասթին Թիմբեռլեյqը չեմ:

Այդ գեղեցկուհու պոռթկման հանդեպ իմ զսպվածությունը կարծիքի իրավունքի դաշտում է: Ցանկացած դատարան կապացուցի, որ «ուռոդ» բառը քրեորեն հետապնդելի չէ: Ինչպե՞ս հակադարձես «ուռոդ» բառին, եթե դպրոցը, ծնողները եւ գուցե ԲՈՒՀ-ը դա չեն արել: Տարբերակ չկա: Ես չեմ կարող էդ աղջկա աչքերի հետ կռիվ տալ, ցանկացած դատարան ինձ կասի, որ այդ հրաշք աչքերն իրենք են որոշում ինչ տեսնել դիմացինի մեջ, նույնիսկ, եթե դատարանը ոչինչ չասի, դա էդ աղջկա կարծիքն է: Ավելին, դատարանը գուցե փորձաքննությամբ չհամաձայնվի աղջկա հետ, բայց «ուռոդը», միեւնույն է, նրա կարծիքն է: Նրա աղջիկ լինելն ինձ առավելեւս իրավացի չի դարձնում, երբ նրան թողնում եմ իր համոզմունքի հետ: Այս պահից լսում եմ գենդերիստների ըմբոստ ձայնը՝ ի՞նչ կապ ունի աղջիկ լինելը: Իսկապես, ի՞նչ կապ ունի: Ցանկացած գենդերիստ կասի, որ անգրագիտությունը սեռ չունի: Քի՞չ տղաներ կան, որոնք ոչ պակաս տհաճ «հաճոյախոսություններ» են անում աղջիկներին: Ես տղաների գիտեմ, որոնք աղջիկների մասին խոսելիս միշտ ասում էր՝ ծտերը: Ճանաչում էի մի աղջկա, որը ընկերուհու հետ իմ մասին խոսելիս ասել էր՝ դոձիկի մեկն է: Այսինքն, շատ եմ կիրթ: Տեսակետ է, քանի դեռ անձամբ իմ ձեռքը չի ընկել (այստեղ կարող էր լինել ժպիտ-Մ. Ա.):

Ուրեմն, գենդերի խնդիրը հանգիստ թողեցինք, բայց ոչ՝ աղջիկներին եւ տղաներին առանձին վերցրած: Նրանցից յուրաքանչյուրը մտնում է այլ ընտանիք: Ամուսնանում են, այսինքն: Յուրաքանչյուրն այլ ընտանիք է մտնում իր իրավացիությամբ: Յուրաքանչյուրն ունի լավ կյանքի իդեալ, որն իր հարեւանի կյանքն ու կահ-կարասին է: Կամ՝ որեւէ բարեկամ պաշտոնյայի կյանքն ու կահ-կարասին: Սկսվում է լավ կյանքի մրցավազքը: Հետո մամուլի ամփոփագրերում կարդում ես՝ ամուսինը կացնով սպանեց կնոջը: Ասենք, 36 հարված: Ամենապարզ մեկնաբանությունը, որը հիմնականում հնչում է հարեւանների շուրթերից՝ ամբողջ օրը կռվում էին: Կամ մեկ այլ լուր՝ կինն ինքնասպան է եղել: Թեպետ հիմնականում ինքնասպան են լինում ամուսինները: Հիմնական մոտիվը սոցիալական է: Որովհետեւ կնոջ կամ ամուսնու հարազատների հետ յոլա չգնալը երբեք չեմ համարել «փոր թափելու» թեմա: Մեկ օրում չի «սրվում» կացինը, որն իջնելու է ամուսնու կամ կնոջ գլխին: Որդիներ են սոցիալական պատճառներով սպանում իրենց մայրերին: Թալինում աղջիկը հարազատ հորը դուրս է արել տնից, որովհետեւ երջանկության իր պլանների մեջ հայրն ավելորդ բերան է: Ասածս այն է, որ գենդերային դաստիարակությունը իմ անձնական գործն է, քանի դեռ պետությունը ունի իմ կրթվածության հետ «համակարծիք» քաղաքականություն: Եթե նրա սոցիալական քաղաքականությունը գոյապահպանական է, ասենք, ամուսնու աշխատավարձը երբեք 100 հազար դրամը չի անցնում, գենդերը պարտված է, որովհետեւ ամուսինը կնոջ մրթմրթոցին, որ «էրեխեքն ամեն ինչից հետ են մնում», հակադարձում է հայհոյանքով, ծեծով կամ սպանությամբ: Լավագույն դեպքում՝ ամուսնալուծությամբ: Կացինն իջնում է կնոջ գլխին եւ հաջորդ օրը հոգեբանը լրջորեն սկսում է խոսել էդ մարդու դատարկ անցյալի կամ անգրագետ ծնողների մասին:

Գենդերը զուտ կրթական երեւույթ չէ: Այն, այո, խիստ ինտելեկտուալ է, որովհետեւ մուրացիկ ընտանիքում նույնիսկ պետք է պահպանվի հարգանքը միմյանց նկատմամբ: Բայց երբ պետությունը հետեւողական է այդ ընտանիքի խնդիրների հետ հաշվի չնստելու իր հակասոցիալական վարքում, մի օր այդ ընտանիքում ծնվում է վայրենին: Որովհետեւ «ոչ միայն հացիվ»-ի առաջին կանխավարկածը յուրաքանչյուրի միջի վայրենուն լռեցնելն է: Հնարավոր չէ ինչ-որ մեկին որակել «ուռոդ», եթե քեզ չես դիտարկում որպես նրանից «հազար գլուխ լավ» մեկը: Ու էդ ընկալումով էլ մտնում է մեկ այլ ընտանիք, որտեղ ինքը գիտի հատկապես իր գինը: Հետո ինքն ի վերջո ամուսնուն հասցնում է հիստերիկայի, քանի որ արժանի է ավելինին, կամ սուս ու փուս կատարում ամուսնու քմահաճույքները, որովհետեւ հասկացրել են, որ ձայնի իրավունք չունի: Բայց մտքում անընդհատ հայհոյում է ամուսնուն: Ի՞նչ է տղամարդու եւ կնոջ իրավահավասարությունը: Ի՞նչ է ընդհանրապես իրավահավասարությունը: Սրա հիմքում այն ընկալումն է, որ բոլորն ունեն կյանքի իրավունք: Հետեւաբար ամեն մարդ պիտի որ ունենա մյուսին իրենից չստորադասելու գիտակցում: Սա այն է, ինչը մարդը ձեռք է բերում ընտանիքում, դպրոցում կամ այլ հարաբերություններում: Կարճ ասած, քանի դեռ ինքն է իր գլխի տերը, բայց ինքն իրենով որոշում կայացնող չէ: Իրավահավասարությունը փորձություն է միշտ մեկ այլ մարդու հետ համակեցության դաշտում: Այստեղ էլ կրթությունը կարող էր հարթել ամեն ինչ: Բայց հանկարծ հասկանում ես, որ քո կիրթ եւ տաղանդավոր լինելը ոչինչ չի որոշում, պետությունն ունի խաղի այլ կանոններ, ինչի արդյունքում տղամարդը հիշում է, որ ինքն Աստծուց է ստեղծված, իսկ կինն՝ ընդամենը իր կողից, «թող ձենը կտրի, վեր ընկնի տեղը»:

Այսպիսով, կինն ու տղամարդը իրավահավասար չեն հենց պետության «քավորությամբ», ինչպես պետության «քավորությամբ» ոչ մեկն իր քվեով ոչինչ չի կարող փոխել: Ինչ-որ մեկը կարգին չհասկացավ, որ երբ հայտարարեց, որ այս փոքր երկրում հո տաս հոգի շաքար չե՞ն ներկրի, ինչ-որ մեկին դատապարտեց մահվան: Բիզնես իդեաներ ունեցող 9 հոգու ինքը խաղից դուրս դրեց: 9 հոգի իր կնոջը կամ ամուսնուն չի կարող ասել, որ իշխանության հետ գլուխ դնելու ոչ մի տարբերակ չկա, «գլուխս կուտեն»: Կինը կամ ամուսինը կասի, իսկ դու մտածիր մի բան, որ իշխանությանը չխրտնեցնես: Ե՞րբ է ամուսինը կնոջը ցույց տալիս «իր» տեղը՝ երբ բանական ոչ մի բացատրություն չունի ապրել չկարողանալու եւ երեխաներին արժանի մանկություն չապահովելու կնոջ պարզ փաստարկներին: Ոստիկանապետը չուներ, չէ՞, որեւէ փաստարկ, երբ կին լրագրողին «տեսակետ» հայտնեց, որ վերջինս նման չէ կնոջ: Որովհետեւ էդ լրագրողի կնոջ նման չլինելը պետական «քաղաքականություն» է, իր դիրքից ոստիկանապետը թքած ունի իրավահավասարության վրա, ինքը բոլորին իրենց տեղը նստեցնողն է, մի լրագրողն ի՞նչ է, որ չնստացնի: Հետեւաբար, բոլոր նրանք, որոնք գենդերային հավասարությունից են խոսում, թող իմանան, որ արվեստը, նույնիսկ Սուրբ գրքերն այդ մասին մեզ ամեն ինչ պարզ ու հասկանալի բացատրել են, թող գնան ու պետության հետ խոսեն: Թող պետությունը դեմքով իմանա կնոջը եւ տղամարդուն:

Մհեր Արշակյան

 

Advertisements

Actions

Information

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s




%d bloggers like this: