Չծնված հարսնացուները տարան իրենց փեսացուներին

11 04 2016

talis

Ես չեմ ուզում լուսաբանել՝ ինչպես է առաջին գծում զինվորը սպանում կամ ինչպես են սպանում նրան։  Ես չեմ ուզում պատմել, թե ինչպես հերոսացավ Նա ՝ մեն– մենակ կանգնած հակառակորդի դիմաց՝ ոչնչացնելով մի քանի տանկ եւ ուղղաթիռ։

21–րդ դարում, այն էլ չհայտարարված պատերազմի պայմաններում, զինվորը չպետք է միայնակ կռվի, նա պետք է ուղղակի սեղմի մի կոճակ եւ վստահ լինի, որ ինքը չի զոհվելու, քանի որ զինամթերքի ու տեխնիկայի աջակցությունը չի ուշանալու։

Ես չեմ ուզում գրել, թե հերոսաբար զոհվեց, որովհետեւ հակառակորդի գնդակից մեռնելը նրա նպատակներում չի եղել։

Ես չեմ լուսաբանելու՝ ինչպես են բանկերը զրոյականացնում զոհվածների վարկերը, կամ հարկադիր կատարողները Արցախի օգնության հիմնադրամին իրենց մեկ ամսվա աշխատավարձը ուղարկում, այլ պարզելու եմ, թե ինչու հեռանկար ունեցող ֆիզիկոսը հենց այդ վարկի պատճառով դարձավ պայմանագրային զինծառայող, քանի որ այդ աշխատավարձը քիչ թե շատ պետք է օգներ ընտանիք պահել ու վարկը մարել։

Ես չեմ լուսաբանելու խոստումները, այլ  մի քանի  ամիս հետո  գրելու եմ՝  ինչպես են ապրում այդ ընտանիքները՝ մենա՞կ իրենց  ցավի հետ, թե կառավարության եւ հասարակության  խոստացված  ձեռքին հենված։

Ես  հասկանում եմ, որ հանուն կայուն խաղաղության  հնարավոր է՝  մի թիզ հող զիջել, բայց տարածքը , որի վրա երազանքներ ունեցող զինվորի արյուն է թափվել, այլեւս սոսկ հողակտոր չէ, այլ հայրենիք,որը չեն զիջում։

Իսկ վերջին հինգ տարվա ընթացքում, պաշտոնական տվյալներով միայն, հարյուրից ավելի զինվոր է զոհվել հակառակորդի գնդակից այդ թեկուզ մի  թիզ հողի  համար, մինուճարներ, որոնց ծնողները նրանց լույս աշխարհ բերեցին, որովհետեւ նրանք տղա էին։

Իսկ երբ այդ թվին գումարում ենք նաեւ այս ապրիլյան զոհերին, ապա որոշակիորեն փոխվում է տղա–աղջիկ հարաբերակցությունը, որը հօգուտ տղաների էր՝ սելեկտիվ աբորտների արդյունքում։

Փաստորեն , ծնողների կամքով լույս աշխարհ չեկած աղջիկները տարան իրենց փեսացուներին։ Բնությունը լռում է, հետո վերականգնում մարդու ձեռքով խախտված կանոնները։

 

Կարինե Ասատրյան

 





Օսկանյանը պատրաստո՞ւմ է Քոչարյանի վերադարձը

14 03 2016

Triple political forces hold a rally in Freedom Square«Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության (ԲՀԿ) նախկին անդամ Վարդան Օսկանյանն  պատրաստվում էառաջիկայում նոր կուսակցություն ստեղծել և մասնակցել 2017-ի խորհրդարանական ընտրություններին:Ո՞վ  է   նրա կուսակցության թիկունքում։«Քոչարյանը այս կուսակցության որեւէ կապ չունի: Սակայն ես նորից ինձ կրկնեմ, որ ինձ այնպիսի միվիճակի մեջ չեմ դնելու, որ ինձ տարանջատեմ Քոչարյանից, ես նման խնդիր չունեմ»,- ասել է ՎարդանՕսկանյանը։

Ինչպե՞ս է Վարդան Օսկանյանը պատրաստվում շահել հասարակության վստահությունը՝  հաշվիառնելով 2008թ. մարտի մեկին  ԱԳ նախարարը հենց նա էր«Այդ օրվա իշխանությունը միանշանակորեն պատասխանատվություն է կրում այդ օրվա, իշխանությունըչպետք է թույլ տար, որ նման բան տեղի ունենար: ես այդ իշխանության մաս եմ եղել,- ասում  էնախարարը, բայց նաեւ  խորհուրդ է տալիս վերստին նայել իր ելույթը մարտի մեկի կրակոցներից առաջ,-Ես շահեկանորեն տարբերվում եմ նաև մյուս բոլոր քաղաքական գործիչներից, որ այդպատասխանատվությունն եմ վերցրել, համարձակություն եմ ունեցել իսկապես կանգնել կամերայի առաջ ևկոչ անել՝ և՛ Հանրապետության նախագահին, այսինքն իշխանությաններին, և՛ ընդդիմությանը, որպեսզիկարողանան երկխոսության մեջ մտնել, որպեսզի խուսափենք մարտի 1-ից»։

Որքանո՞վ է  անկեղծ Վարդան Օսկանյանը, եւ արդյո՞ք նրան իբրեւ իշխանության մաս կների ժողովուրդը՝Մարտի 1-ի համար։





Հաջորդ ընտրություններում՝ միայն ընտրյալներ

4 03 2016

Election of the new chairman of the RA National AssemblyԻշխանությունները հավանաբար «դասեր են քաղել» հանրաքվեից ու այս անգամ որոշել են քվեարկության օրը ընտրատեղամասեր թողնել միայն  «ընտրյալ» ԶԼՄ-ների ու դիտորդների։ Ընտրական նոր օրենսգրքի հրապարակված նախագծով սահմանափակվում է ընտրատեղամասում ԶԼՄ-ների ու դիտորդական կազմակերպությունների թիվը. միայն  8 այդպիսի կազմակերպության ներկայացուցիչ կկարողանա հետևել քվեարկության ընթացքին՝ ներսից։

Դեռ թարմ են դեկտեմբերի 6-ի սահմանադրական հանրաքվեի օրը տեղի ունեցած ընտրախախտումների ու չարաշահումների մասին հիշողությունները, այդ օրն ու հաջորդող օրերին համացանցն ուղղակի պայթում էր կեղծիքների մասին տեսանյութերից ու տեղեկատվությունից։ Սահմանափակումը կօգնի իշխանություններին ավելի «հանգիստ» զգալ, իսկ դրա համար ընտրատեղամասերում կլինեն միայն «ընտրյալ» ԶԼՄ-ների ներկայացուցիչներ, և թե իշխանությունները դրանց ո՞ր տեսակներին են նախապատվությունը տալիս, հայտնի է բոլորին։

Պարզվում է՝ նոր ընտրական օրենսգրքով լավ վիճակում չեն հայտնվելու նաև դիտորդական կազմակերպությունները։ Նրանք ևս «սահմանափակումների տակ» են հայտնվել։ Այստեղ ևս իշխանությունները շահեկան վիճակում են. Ընտրությունների ընթացքը դիտարկելու հնարավորություն կտրվի միայն այն կազմակերպություններին, որոնք հրավիրված են ՀՀ նախագահի, վարչապետի, Աժ նախագահի կամ ԿԸՀ-ի կողմից։ Հարց է առաջանում՝ իշխանությունների «ընտրյալ» դիտորդական կազմակերպությունների ցանկում արդյո՞ք կհայտնվի «Դեմոկրատական ընտրությունների Եվրոպական պլատֆորմ» միջազգային կազմակերպությունը, որը դեկտեմբերի 7-ին խոսեց հանրաքվեի մասին՝ հայտարարելով, որ հանրաքվեի արդյունքները չեն արտահայտում քաղաքացիների կամքը։ Հարցականի տակ կհայտնվի նաև տեղական կազմակերպությւոնների՝ դիտորդական առաքելություն իրականացնելու հնարավորությունը։ Արդյո՞ք իշխանությունները կուզենան կրկին վերահսկվել «Քաղաքացի դիտորդ»-ի կողմից, որը հանրաքվեի ընտրակեղծիքների մասին ամենաբարձր հայտարարողներից են։

Ռոբերտ Անանյան

 





Մեռելածինները

22 02 2016

artur baghdasaryanՄեռելը նմանին «կծնանի»։ Սա լրիվ մեր քաղաքական կյանքում ակտիվացողների մասին է։ Մեռելածին է Արթուր Բաղդասարյանի «ծնած» «Հայկական վերածնունդը», մեռելածին է ՀՀԿ-ՀՅԴ համագործակցությունը, մեռելածին են սահմանադրական փոփոխությունները, որովհետեւ մեռելներն են փորձում կյանքի կոչել դրանք։ Մեռելի իմացությամբ եւ զգացումներով ապրողը հաստատ ոչինչ չի կարող անել։

Մի խոսքով, մեռելներն են զբաղված ապրողներով։ «Էլիտար» Երեւանը լցված է մեռյալ տներով։ Դրանցում ապրողներ չկան։ Մեռելածին են նույնիսկ մեր «ընտրողները»։ Մեռելածին է ԿԸՀ-ն, Սահմանադրական դատարանըմ մեռելածին է լինելու Ընտրական օրենսգիրքը, որովհետեւ «մեռելը նմանին կծնանի»։ Մեռելածին են մեր քաղաքագետներն ու քաղտեխնոլոգները, որովհետեւ «ծնվել» են քաղաքական մեռելներից: Քրեական խրոնիկայից դատելով, այս պետության մեջ ամենակենսունակը մարդասպաններն են։ Թեպետ սպանել, նշանակում է ներկայացնել մեռելածին լինելու հայտ։ Բաղդասարյան Արթուրն ասում է՝ եթե Ռուսաստանին պետք լինի, Հայաստանը նրա կողմից պետք է պատերազմի Թուրքիայի դեմ։ Էս հայտարարությունն անողը, վիզս կտրեմ, երեխաներ չունի Հայաստանում։ Էս հայտարարությունն անողի բոլոր խաղադրույքները մեր գոյության հաշվին են։ Էս հայտարարությունն անողը վայ թե մարտի 1-ին անձամբ էլ կրակած լինի քաղաքացիների վրա։ Էս հայտարարություն անողի համար Հայաստանը կատյուշաների ու հաուբիցների պլացդարմ է՝ բերեք, դրեք ու կրակեք։ Էս տղայի վրա նեղ է նույնիսկ Վանո Սիրադեղյանի ձեւակերպած «գյադան»։ Ու, ժողովուրդ, սրանք խոսքի հնարավորություն ունեն հենց այն բանի համար, որ բան ասացողը մենք չլինենք։ Ոչ միայն մենք չլինենք, այլեւ ասվելիք բանը հենց այդպիսի «մտքերը» լինեն։ Հասկանու՞մ եք՝ իռացիոնալի հաղթահանդես է՝ ապրողներն այսքան կենսունակ մեռելներին «քվե» են տալիս ու քաշվում մի կողմ։ Ո՞նց վարվենք սրանց հետ։ Աշոտյան Արմենն ասում է՝ ես չեմ պատրաստվում լքել քաղաքականությունը։ Իբր քաղաքականության մեջ է եղել։ Քաղաքականության մեջ կան մտքի հնարավորություններով. բացի Ծառուկյան Գագիկին «Դոդ» ասելուց ու քո՝ կրթության նախարարիդ, երեխաներին «Այբ» էլիտար դպրոց տանելուց որտե՞ղ է զգացվել քո «մտքի» հնարավորությունը։

Սերժ Սարգսյանը պետություն է «ռեանիմիացիայի» ենթարկում հետեւյալ բաց տեքստով՝ Թուրքիայի ու Ադրբեջանի հետ հարաբերությունների մասին պետք է մոռանալ։ Սա թարս «պոեզիա» է, երբ ասում է երկրի նախագահի պաշտոնն զբաղեցնող մարդը։ Որովհետեւ այս մտքի մեջ ագրեսիա կա։ Ձեր գործը, ախր, լրիվ հակառակն է՝ ամեն գնով կապ պահպանել Թուրքիայի ու Ադրբեջանի հետ, որպեսզի ձեր մեջ ագրեսորին չտեսնեն։ Որպեսզի աշխարհը այստեղ քաղաքական մտքի արտահայտություն տեսնի։ Որպեսզի մենք որպես պետական միավոր քաղաքակրթական ջանքերից դուրս չմնանք։ Խնդիրն այն չէ, որ դուք իրենց՝ Ադրբեջանի ու Թուրքիայի, մասնավորապես, Թուրքիայի համար սպառնալիք եք, այլ՝ այն, որ երբ պետությունը հարեւան պետությանը մերժում է, ինքը քաղաքական մտքի բալանսն է հաշմում, ինքը իր պետությունը սարքում է սեւ խոռոչ, որը կամ վտանգավոր է կամ ավելորդ։ Ահա պետությունը մեռելածին դարձնելու բացառիկ, հավանաբար քաղաքական մտքի պատմության մեջ չլսված իրողություն։ Էս մարդու հե՞տ ոնց վարվենք։ Մարդ, որը ըստ էության քաղաքական գործիչ է կոչված լինելու հենց արտաքին մարտահրավերների համար, քանի որ ներքինի համար Արթուր Բաղդասարյանն ու «Կալաշնիկովը» հերիք են:

Ովքե՞ր են մեռելածինները: Բնության մեջ նրանք ոչ մի դեր չունեն, որեւէ կենսագրություն նրանց համար չի նախատեսում նույնիսկ ֆանտաստիկ գրականությունը: Սակայն Հայաստանում նրանք իրենց զգում են ինչպես ձուկը ջրում: «Ապրող» մեռելածինն այն մարդն է, որը ապավինում է մյուսների մանկուրտությանը: Հենց հայաստանցու «մանկուրտությունն» ու Սերժ Սարգսյանի ողորմածությունն է Արթուր Բաղդասարյանի եւ Աշոտյան Արմենի հույսը: Մանկուրտը նա է, որ «հիշում եմ ու պահանջում» ասելուց զատ կյանքում իրեն դրսեւորելու այլ առիթ չի ունեցել: Մանկուրտն այն մարդն է, որը ձեռքերը շփում է ընտրությունից ընտրություն 5 հազար դրամ վերցնելու համար, քանի որ երկու ընտրության արանքում ինքը չկա: Մանկուրտը նա է, որը մանկություն չի ունեցել: Հենց անմանկություն անցյալից էլ սկսվում են հասուն մեռելածինները, որոնք, կրկնում եմ, թեմա չեն նույնիսկ ֆանտաստիկ կամ սարսափ գրականության համար: Հիմա պատկերացրեք՝ ի՞նչ իմաստ է ունեցել Բաղդասարյանի կամ Աշոտյանի դպրոցում լավ սովորելու փաստը: Ոչ մի: Շվեդիայի եւ Ամերիկայի լավագույն բուհերում ուսանած մեռելածիններ էլ ունենք պետական ապարատում: Մեկը նույնիսկ ԱԱԾ ղեկավար դարձավ: Ոչ ոք այսպիսի Հայաստանի մասին չէր երազում, սակայն, երբ այսպիսի Հայաստանն արդեն ագրեսիվ փաստ է, հույսը դառնում է մեռյալ փաստ: Որովհետեւ քաղաքականության մասին լսելիս նրանցից ոչ ոք ոչինչ չի լսել «քաղաքական կամք» արտահայտության մասին: Ոչ ոք չգիտի, որ «քաղաքական կամքը» «երկնային արքայության» պես բան է, այն պիտի քո մեջ լինի, ինքդ պիտի խնամես եւ հասունացնես քո քաղաքական կամքը, ինչպես քո հայրն ու մայրն են քեզ խնամել, ինչպես դու եւ քո կինն եք խնամում ձեր երեխաներին: Որպեսզի, երբ ինչ-որ մեկը քո միջոցով իր մղձավանջները պարտադրի վերջապես պետականություն ձեռք բերած Հայաստանի Հանրապետությանը, դու, եթե չկարողանաս դրա դեմն առնել, գոնե կարողանաս մի կողմ քաշել: Իսկ ինչու՞ եք ձեռք ձեռքի տված քայլում ուրիշի մղձավանջների հետ՝ որովհետեւ ձեր երազանքը չի եղել Հայաստանի անկախ Հանրապետությունը: Եվ ձեր ուսանած տարիներին էլ ձեզ չեք տանջել այդպիսի մտքերով: Վազգեն Մանուկյանի երազանքն էլ չի եղել, Դավիթ Վարդանյանինն էլ, Խոսրով Հարությունյանինն ու Գագիկ Հարությունյանինն էլ չի եղել: Հրանուշ Հակոբյանինն էլ չի եղել: Դե, իսկ նոր սերնդի ՀՀԿ-ական պաշտոնյաներից ոչ մեկի երազանքը չի եղել: Այլապես կեղծիքների կրքի մեջ այսքան գործնական նույնիսկ վերը թվարկած անունները չեն եղել ու չկան: Ինչու՞: Որովհետեւ մեռելածին են, ընկերներ, բայց ուտել են ուզում: Ընդամենը ուտել:

Մհեր Արշակյան





Մի անգամ կալանավայրում

30 01 2016

prison«Նուբարաշեն» ՔԿՀ անցագրային կետում ժամեր թվացող րոպեներ սպասելուց հետո վերջապես մեզ մոտեցավ հսկիչներից Միքայելը՝ ուղեկցելու քրեակատարողական հիմնարկի վարչակազմի տարածք։ Սպասման րոպեներն այստեղ լցվեցին այս անտես կյանքի մասին հարցերի պատասխաններ ստանալով՝ քանի՞ բանտարկյալ կա այստեղ (մոտ 900), ինչո՞ւ են բանտարկյալներն ինքնասպանություն գործում (պատճառները տարբեր են, հիմնականում հոգեբանական պահն Է), ի՞նչ կտա պրոբացիոն համակարգի լիարժեք կիրառումը (դե մեր գործն էլ կհեշտանա, ահագին կթեթևանա բանտը), ի՞նչ խնդիրներ են բարձրացնում այստեղ պահվող անձինք (դե բոլորն էլ ուզում են շուտ ազատվեն):

Վերջապես մեզ ուղեկցեցին «ամենավերջին սենյակը», ուր պետք է կայանար ցմահ դատապարտյալներ Արմանի ու Վաղարշակի հետ հանդիպումը։ Եկան: Կարճ ժամանակում ծանոթությունը կայացավ: Երկուսին միավորում է միան ազատազրկված լինելը, գրեթե նույնական է խոսքի վստահ «տրամադրությունը», հպարտ ու արդար հայացքը, սակայն տարբերությունները ևս տեսանելի են։

Արմանը հասուն տղամարդ է, արդեն 12 տարի՝ անազատ, խոսքը հստակ է, պահանջկոտ, խիստ, սկզբում դիմախաղը հաճախ չի փոխում, հակված չէ զրուցել անձնական պատկերացումների մասին. «Հիմա գերխնդիրը արդարության հասնելն է՝ գործերի վերանայումը», սակայն հետո «բացվում է»՝ ինքը շատ երազանքներ ունի, առաջինը՝ կրկին ազատության մեջ լինելն է, բանտում հայտնվելուց հետո կյանքն արդեն այլ կերպ է ընկալում, մեկ անգամ տրվող այդ հրաշքը իր համար միայն ակնթարթ տևեց, սակայն դեռ կշարունակվի…

«Դուրս գալուց հետո աշխատանք գտնելու մասին կմտածեմ՝ տուն, ընտանիք… սպասում են»,- ազատության մեջ անելիքներն է թվարկում: Ներողություն կխնդրեմ նրանցից…։ Խոսելու ընթացքում հուզվում է, սկսում է հայացքը հաճախ դես ու դեն տանել, առանձնապես չի փորձում ազատության մեջ հայտնվելու իր հիմնավորումներին արհեստական գույներ հաղորդել, ասում է՝ ուրեմն այդպես է: Կարևոր մի բան է նկատելի՝ հավատ ապագայի նկատմամբ, զգացմունք, երբ ունենում ես ինչ որ բանի լինելիության վրա վստահ լինելիս:

Երկրորդը Վաղարշակն է: 20 տարեկանում է ազատազրկվել, 8 տարի արդեն «արևի երես» չի տեսել։ Ժպիտը դեմքին, փայլող աչքերը մատնում են ներսը փոթորկվող զգացումները. երկար ժամանակ պայքարից հետո վերջապես տեսախցիկի առջև է, իր խոսքին սպասում են դրսում. «մեր մասին մարդիկ մտածում են՝ եթե ցմահ դատապարտյալ ենք, ուրեմն մարդ չենք, իրենցից մեկը չենք, ուրիշ ենք… այստեղ ո՚չ բոլորս ենք մեղավոր»։ հայացքը կախում է, էլ ուժ չկա, հոգնել է իր անմեղության մասին բղավելուց… ձայնը միշտ անարձագանք է մնում։

«Նա չի կարող մարդ սպանել», շփման ընթացքում զգացողությունս դառնում է համոզմունք, կարծրանում։ Վաղարշակը բանտում արդեն հասցրել է ամուսնանալ, «սիրում էինք իրար ու ցմահ ազատազրկվելս արգելք չհանդիսացավ, որ ինձ հետ ամունանա, հավատում է, որ դուրս կգամ, իրար հետ կլինենք»… վերջին խոսքերն արտասանում է գլուխը կախ, ասում է այն՝ ինչի վրա վստահ է, սակայն…: Տեսախցիկը միանում է՝ «ժամանակ առ ժամանակ դուք՝ ցմահ դատապարտյալներդ, հացադուլ եք հայտարարում, կխնդրեմ խոսել պահանջների մասին»՝ առաջին հարցն է…:

Ռոբերտ Անանյան

Մանրամասները՝ տեսանյութում





Յոթ խորհուրդ ապագայի սիրահարներին

22 01 2016

coupleԻնչպես Պողոս առաքյալն է ասում, ամեն ինչ ոչինչ է, եթե չկա սեր: Ցանկանալով իմաստավորել ամեն ինչ՝ ագահաբար սեր ենք փնտրում: Փնտրում ենք ամենաանհավանական տեղերում, ամենաանպատեհ ժամերի ու ոչ ամենից հարմար մարդկանց մեջ:

Ամեն Սուրբ Սարգսի տոնի սպասում ենք հրաշքի, սպասում ենք հանկարծակի հայտնվելիք սպիտակ ձիով ասպետին և շատ ենք տխրում, երբ նա այդպես էլ չի գալիս. մի՛ սպասեք սիրո: Այն միշտ գալիս է անսպասելի, առանց հրավերի, գուցե ոչ ամենից հարմար ժամանակ ու տեղում: Սակայն գալիս է առանց հարցմունքի: Սիրո մեջ զուր է և՛ համբերությունը, և՛ անհամբերությունը: Սիրո մեջ ամենահետաքրքիրը հենց սիրո Սերն ամեն ինչից զատ պարտավորություն է, և պետք է լինել գիտակից ու համարձակ հանձն առնելու համար այն իր բոլոր հարմարություններով ու անհարմարություներով: Այն ամենօրյա խնամք պահանջող զգացմունք է: Նրան անընդհատ սնել ու դրա վրա աշխատել է պետք: Ինքնե՛րդ հարմարվեք սիրուն և մի՛ փորձեք այն հարմարեցնել ձեզ:

Չկա հավերժական սեր ու չկան մշտավառ զգացմունքներ, բայց թույլ չտաք այս ճշմարտությանը խարխլել ձեր սիրո հիմքերը հենց ամենասկզբից: Հավատացե՛ք, որ ձերը կարող է լինել առաջինն ու բացառիկը: Ամեն ինչն էլ երբևէ ունեցել է անհավանական թվացող իր առաջնեկը: Հավատացե՛ք հավերժական սիրուն:  Սիրո մեջ երրորդ անձի, երրորդ կարծիքի, նախադեպի գոյությունը սպանիչ է սիրո համար. նույնն է, թե պարես տանգո երեքով: Սիրո պարն ինքնին հուշում է, որ սերը երկուսի խելքի գործ է:

Մի՛ համեմատեք ձեր սերը գրքերի, ֆիլմերի, այլոց սերերի հետ:

Մի՛ դարձրեք այն Ֆեյսբուքյան գրառում կամ հանրային քննարկման առարկա:

Մի՛ մտցրեք ոչ մի երրորդ բան ձեր հարաբերությունների մեջ: Սիրո մեջ եղե՛ք երկուսով: Սերն ավելի շատ տալ է, քան վերցնել, նույնիսկ բացարձակապես միայն տալն է: Սիրո մեջ անել որևէ քայլ սպասելով պատասխանի, նույնն է, ինչ սերը բանկ դարձնել, անհրաժեշտ պահին էնտեղից մի բան վերցնելու հույսով:

Զանգե՛ք, առանց զանգի սպասելու, գրե՛ք առանց փոխադարձ տողերի հույսի, նվիրեք՝ առանց հաշվելու, առաջարկեք ու նախաձեռնեք ինքներդ:

Մի խոսքով, դարձրե՛ք ձեր սերը ՎԵՐմարդկային, քանի որ վարձահատության սպասելու զգացումը տիպիկ մարդկային է: Սերը լրջագույն զգացմունք է: Հետո նույնիսկ կարող է դառնալ լրջագույն պատասխանատվություն: Սակայն լուրջ սերն առանց հումորի նման է կոնֆետի, որի մեջ քաղցրի պակաս կա: Կատակելով սիրեք իրար, բայց երբեք չծաղրեք ինչ-որ մեկի սերն ու զգացմունքները: Սիրո մեջ կան ծիծաղելի կողմեր, բայց զավեշտալի սեր չի լինում, յուրաքանչյուրն էլ դառնում է վեհ, երբ սկսում է սիրել: Կատակե՛ք միմյանց սխալների վրա: Կատակեք առանց սարկազմի, կատակեք պահի լրջությունը ցրելու համար, կատակեք, որպես ապացույց, որ սիրում եք:

Մի՛ կատակեք սիրո հետ, բայց սիրեք կատակելով: Սիրո մեջ չկան կանոններ և թույլ չտաք ինչ-ոչ մեկին ձեզ ենթարկեցնել իր կանոններին: Սերն այնքան անհատական երևույթ է, որքան, օրինակ, Բուլգակովի «Վարպետն ու Մարգարիտան» կամ Բեթհովենի «Լուսնի սոնատ» -ը: Սիրո մեջ գտեք ձեր վարպետին կամ Մարգարիտային, ստեղծե՛ք ձեր սոնատը: Ի դեպ, սիրո մեջ թույլատրված է ամեն ինչ:

Սերը կլանում է ամբողջությամբ, բայց երբեք դրա դիմաց բախտախաղի չդնեք ամենը: Սերը պետք է բարիացնի, իսկ բարին անհատական չի լինում: Բացառեք կուրացնող սերը: Սիրո մեջ մնալով երկուսով, տեղ թողեք այն ամենին, ինչը հասունացրել է ձեզ ամենավեհ զգացմունքի համար: Պատրաստ եղեք մեռնել հանուն սիրո, բայց երբեք չդարձնեք այն ձեր կյանքի միակ իմաստը:

Անժելա Գրիգորյան





Աշխարհասփյուռ խլացուցիչ

15 01 2016

Man-shouting-on-Shutterstock-800x430Հայաստանից դուրս ապրող հայերը հիմնականում թշնամաբար են տրամադրված մեր իշխանությունների նկատմամբ: Եվ նրանք մեր պես նույնքան ազատ ու անկաշկանդ են իրենց վիրավորանքներում ու հայհոյանքներում: Սա հասկանալի է՝ եթե իրենց հայհոյանքներով նրանք կատաղեցնեն մեր իշխանություններին ու բաց թողնեն մեր վրա, մենք գոնե գիտենք, որ սրանք մեր թշնամիներն են, «պարսից մարզպան» կամ «ռուս փոխարքա» չեն: Մենք կարող ենք համախմբվել ու մի բան մտածել: Գուցե մեզ սպանեն, բան չունեմ, ասելու, բայց դա օտարի հայտարարած պատերազմ չէ, որն ավարտվում է կապիտուլացիայով եւ որի դեմ մեր անզորությունը մեր քաղաքացիական խղճուկության արտահայտությունը չէ:

Սակայն այլ բան է, երբ մեր հեռացած հայրենակիցները հայհոյում են թուրքին կամ ռուսին, ասենք, Էրդողանին, Պուտինին կամ Պատրիարք Կիրիլին: Սա արդեն այլ հարց է: Պարտադիր չէ, որ ամեն հայհոյանքից հետո ռուսը սպանի մեկ «Ավետիսյանի ընտանիք»: Գուցե այլեւս ընդհանրապես չսպանի: Բայց այդպիսի վիրավորանքները նրան բարոյական իրավունք են վերապահում մի փոքր ֆիզիկապես «հրմշտել» մեզ: Ինքը մեր վրա է մատ թափ տալու, ոչ թե՝ հեռացած հայի։ Ռուսը կամ թուրքը չեն կարող «հրմշտել» Բելգիայի կամ Ֆրանսիայի քաղաքացուն, ԵՄ-ական «մոշչը» դա ոչ միայն չի հասկանա, այլեւ ավելի կսեղմի ռուսների դեմ պատժամիջոցների օղակը, իսկ Թուրքիային ուղղակի մարդկությունից դուրս կհայտարարի: Եթե ռուսները չեն հասկանում, որ Կիրիլը համը հանել է, ձեր հայհոյանքներով ու վիրավորանքներով էլ չեն հասկանա, իսկ եթե շատ լավ գիտեն, որ ցեղասպանությունը ժխտելով Կիրիլը Թուրքիային «բարի կամքի» հայտարարություն է անում, դուք միայն թեժացնում եք կրակը: Դա թողեք մեզ:Եթե Պուտինը կրծքով է պաշտպանում Պերմյակովին, եթե Էրդողանը չի էլ թաքցնում, որ Հայաստանն այս մոլորակի վրա ավելորդ պետություն է, նրանց ելակետն իրենք են, մենք չենք։ Մենք վարքի ելակետ կդառնանք, եթե մեզ մեր ծավալներից ավելի ագրեսիվ դրսեւորենք։ Փաստ է, որ մեր ելակետը Հայաստանն է, եւ ոչ թե՝ Պուտինի ու Էրդողանի անկանխատեսելիությունը։ Ոչ մի Եվրոպա կամ Ամերիկա հանուն մեզ չի զսպի ռուսին կամ թուրքին, նրանք այս երկուսին կզսպեն հանուն իրենց։ Եվ առ այսօր այդպես էլ արել են։ Եվ ապագայում էլ են այդպես վարվելու։ Հայաստանը քաղաքակրթության դեմքը չէ, Հայաստանն ինտելեկտուալ հանճարի «նավթը» չէ։

Տարիներ առաջ Բեռլինի ԱԳ նախարարության աշխատակիցը իմանալով որ հայ եմ, ինձ հարցնում է՝ դուք էլ եք մահմեդական, չէ՞։ Մարդիկ իրենց նեղություն չեն տալիս իմանալու, թե որպես գործոն դու ո՞վ ես։ Այդքան ընտրություն ու հանրաքվե է կեղծվել Հայաստանում։ Ամբողջ դուրսը գիտի, չէ՞, որ այդ կեղծիքները մեր ժողովրդավարության, մեր ազատության, մեր ինքնադրսեւորման հաշվին են։ Գիտի, չէ՞, որ այդ վակխանալիան Հայաստանը դարձրել է հետամնաց երկիր։ Գիտի, չէ՞, որ մարդիկ այդ վակխանալիայից փախչում են այնպես, ինչպես սիրիացիներն «Իսլամական պետությունից»։ Ո՞վ է երբեւէ այդ կեղծիքները շրխկացրել մեր իշխանությունների դեմքին հենց մեզ՝ քաղաքացիներիս, նկատի ունենալով։ Ոչ ոք։ Նույնիսկ նրանց քաղաքականապես ակտիվ քաղաքացիներին դա խորապես հետաքրքիր չէ։ Որովհետեւ մեր, որպես պետության, անդունդում հայտնվելն իրենց վրա չի տարածվում։ Այ որ Քյոլնում գերմանացի կնոջ բռնաբարենք, կդառնանք սպառնալիք։ Գուցե հիշեն, որ սա էն հայն է, որի երկրում առանց այն էլ քաղաքակիրթ ոչինչ տեղի չի ունենում, որի երկիրը վերջին 20 տարվա քաղաքակրթական քարտեզներում չկա։ Այնպես որ մեր անունից կուրծք մի ծեծեք։ Դա ավելորդ անգամ խլացնում է մեզ, մարդկանց, որոնք Սերժ Սարգսյանի եւ նրա մարդակերների հետ հաշիվները չփակած պետք է մտածեն, թե էդ արտահայաստանյան գործիչներին ուղղված հայհոյանքների տակի՞ց ոնց պիտի դուրս գան։

Եվ, ի վերջո, էթիկապես առանձնապես «սիրուն չէ», երբ տարածաշրջանային հրաբուխի մեջ նստածներս կառավարման մինչեւ վերջին շտրիխը կայացած Եվրոպայից ու Ամերիկայից մեր հայրենակիցների բերանով լսում ենք, որ, դիցուք, թուրքը մնում է թուրք։ Վաղուց այդպես չէ։ Հայաստանում այնքան «հայեր» կան, որոնք թուրքին հիմքեր կտային ասելու, որ հայը մնում է հայ։ Երբ բեռլինցի թուրքը վիրավորում է Սերժ Սարգսյանին, էս մարդը չի կարող այդ վիրավորանքից իր համար թուրքին վատություն անելու սխեմա կառուցել։ Շատ-շատ նրա սարսափի զգացումը սրվի հասկանալով, որ բեռլինցի թուրքի հետեւում 80 միլիոնանոց թուրքն է, այսինքն, մեկ թուրքն անգամ մեծամասնություն է ամբողջ Հայաստանի նկատմամբ։ Բայց երբ բեռլինցի հայն է վիրավորում Էրդողանին կամ Կիրիլ Պատրիարքին, ինքը խլացնում է Հայաստանի Հանրապետության շահի տեսանկյունից Էրդողանի կամ Կիրիլի արածների հայաստանցու ընկալումը։ Ընդհանրապես, դուք ազատ եք ձեր արտահայտություններում, դուք ավելի քան ազատ եք խոսքի ձեր իրավունքների մեջ, բայց դուք ազատ եք, որովհետեւ ձեր ներկայիս երկիրը՝ Գերմանիան, Ֆրանսիան, Ամերիկան, իրենց թույլ են տալիս «Միստրալ»-ներ ուղարկել եւ ՄԱԿ-ին շրջանցելով ռմբակոծել այս կամ այն երկիրը։ Մենք նման բան չենք կարող մեզ թույլ տալ։ Խնդիրը թուրքի եւ ռուսի հանդեպ մեր՝ հայաստանցու վախը չէ, այլ՝ հայելին։ Մի վիրավորեք նրանց, որոնց աչքերի մեջ նայելով հաստատ նույնը չէիք կրկնի։ Եվ, ընդհանրապես, մի վիրավորեք մարդկանց։ Հաճախ նրանք իրենց չեն ներկայացնում։ Եվ նույնիսկ իրենց քաղաքացիներին չեն ներկայացնում։ Դա նույնն է, որ շախմատ խաղալիս վիրավորես շախմատիստին։

 

Մհեր Արշակյան








Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 22,601 other followers